Binnenvaart

Troeven van de binnenvaart

De binnenvaart is de vervoersmodaliteit van de toekomst. Dat is een evidente conclusie bij het kijken naar de troeven van de waterweg.

Een uitgebreid net van waterwegen

waterwegennetVlaanderen telt 1.354 km bevaarbare waterwegen, waarvan er 1.037 km worden gebruikt door de beroepsvaart. Dat staat voor één van de dichtste netten van rivieren en kanalen ter wereld. In tegenstelling tot de weg en de spoorweg, hebben de binnenwateren nog een aanzienlijke reservecapaciteit. Door het opvangen van een deel van de verkeerstoename op onze wegen, kan de binnenvaart bijdragen tot het verbeteren van onze mobiliteit.

In Vlaanderen worden de waterwegen beheerd en geëxploiteerd door meerdere waterwegbeheerders, die elk een agentschap vormen van de Vlaamse overheid.
De waterwegen zijn onderverdeeld in vijf klassen, volgens de maximaal toegelaten tonnenmaat of de zogenaamde CEMT-classificatie,

Het net van Vlaamse binnenwateren is verbonden met dat van vijf andere ’binnenvaartlanden’: Nederland, Frankrijk, Duitsland, Luxemburg en Oostenrijk. De Rijn en de Donau met hun bijrivieren vormen de ruggengraat van het Europees waterwegennet.

naar boven

Toegankelijkheid

toegankelijkheidDe Vlaamse binnenwateren liggen op het kruispunt van de grote Europese handelswegen, in het centrum van de noord-zuid verbinding en bij het begin van de west-oost as. Tachtig procent van alle Vlaamse bedrijven ligt daarenboven op ten hoogste 10 km van een bevaarbare waterweg. De toegankelijkheid van het Vlaams en Europees net van waterwegen, wordt verder verbeterd door de bouw van kaaimuren die de interface vormen tussen weg of spoor en waterweg.

Alle grote industrieclusters en alle belangrijke bevolkingscentra van Europa kunnen bereikt worden via de Vlaamse waterwegen. Een deel van het Europees binnenvaartnet is niet rechtstreeks verbonden met de rest van de Europese binnenwateren. Maar in combinatie met Shortsea Shipping worden ook de Po-vallei in Italië, het merengebied in Zweden en Finland, de Britse estuaria en kanalen, of de grote rivieren op het Iberisch schiereiland bereikbaar voor de binnenvaart.

naar boven

Milieuvriendelijk

milieuvriendelijkheidBinnenschepen van 1350 ton verbruiken vier tot zeven keer minder brandstof per tonkilometer dan vrachtwagens. Met 5 liter brandstof kan een binnenschip één ton goederen 500 km ver vervoeren. De trein raakt daarmee slechts 333 km ver, een vrachtwagen slechts 100 km en een vliegtuig nauwelijks 6,6 km.







naar boven

Goedkoop

goedkoopDe binnenwateren worden veel intensiever gebruikt dan andere vervoersmodaliteiten. Intensief gebruik van de infrastructuur resulteert in een veel lagere kost dan bij de andere vormen van goederentransport. Per kilometer infrastructuur wordt over de waterweg 3,5 miljoen ton vervoerd, tegenover 2,5 miljoen ton over de spoorweg en 1,5 miljoen ton over de weg. Een schip van 1200 ton kan evenveel vracht vervoeren als 40 treinwagons of 60 vrachtwagens. Een binnenschip van 1500 ton kan 90 TEU (Twenty Feet Equivalent Unit) of containers ineens vervoeren. Daar zijn over de weg 70 vrachtwagens voor nodig.

naar boven

Veelzijdig

veelzijdigDe binnenwateren staan ter beschikking van uiteenlopende gebruikers. Het is een infrastructuur die veelzijdig gebruik toelaat. Dit betekent ook dat de kosten door diverse gebruikersgroepen kunnen gedragen worden. Afgezien van de primaire transportfunctie, vervullen de binnenwateren ook een rol in recreatie en toerisme (zie www.waterrecreatie.be). Hieronder geven wij een overzicht van enkele andere functies van de waterwegen:

Herwaardering van valleien en patrimonium

De aanleg, de aanpassing en het onderhoud van waterwegen geven het landschap vorm. Deze ingrepen maken deel uit van een structureel beleid voor ruimtelijke ordening. Op sommige plaatsen heeft de aanleg van waterwegen of de aanpassing van de loop van rivieren de levensomstandigheden fors verbeterd. Kanalen legden moerassige gebieden droog. Waterwegen zijn ook een meerwaarde voor esthetiek en landschap: steden en dorpen aan het water krijgen zo een aangename, eigen sfeer en waardevolle cultuurgronden worden heroverd.

Bescherming tegen watersnood

Het ontwerpen en uitvoeren van watergebonden infrastructuurwerken is dikwijls van cruciaal nut om overstromingen te voorkomen. De strijd tegen deze overstromingen is van levensbelang voor de aangrenzende bevolking. Bij werkzaamheden en aanpassingen aan rivieren en kanalen wordt hiermee steeds rekening gehouden.

Regeling voor de laagste waterstand

De aanpassingen aan sluizen en stuwen zorgen steeds voor voldoende diepgang, om de commerciële vaart te verzekeren. Deze werken houden ook rekening met fauna en flora. Stuwdammen zorgen voor grote waterreserves. Zij zijn heel belangrijk voor de lokale bevolking, om aan de behoefte aan water te voldoen.

Watervoorziening voor de stedelijke bevolking en de industrie

De waterwegen zijn echte reservoirs, waaruit water gepompt wordt om waterbekkens te bevoorraden.

Productie van hydro-elektriciteit

Op grote en kleinere bevaarbare rivieren kunnen, naast kunstwerken voor de navigatie (sluizen en stuwen), verscheidene soorten waterkrachtcentrales geïnstalleerd worden. Dit is een goedkope en milieubewuste manier om elektriciteit te produceren.


naar boven

Snel en op tijd

snel en op tijdDe binnenvaart gaat door voor een “trage” vervoersmodaliteit. Als men rekening houdt met de vervoerde hoeveelheid, krijgt men evenwel een ander beeld. In minder dan 24 uur kan de binnenvaart meer dan 50.000 ton van Antwerpen naar Luik vervoeren. Geen enkele ander transportmiddel kan deze snelheid evenaren. Het is trouwens minder de snelheid zelf, dan wel de betrouwbaarheid van een voorspelbare aankomsttijd, die belangrijk is voor veel ondernemingen. Met een vrachtwagen weet een verlader nooit wanneer zijn lading ter plekke geraakt.





naar boven

Veilig

veiligHoewel er steeds meer gevaarlijke stoffen worden vervoerd, blijft de binnenvaart alsnog de veiligste vervoersmodaliteit. Dat komt onder andere omdat op de waterweg het personenvervoer bijna volledig is gescheiden van het goederenvervoer. De binnenvaartvloot is een gespecialiseerde vloot, met aangepaste schepen die voldoen aan strenge voorschriften. Bovendien is de binnenvaartondernemer zeer goed opgeleid en volgt hij geregeld bijscholing voor het vervoer van specifieke goederen.






naar boven

Minder externe kosten

Externe of maatschappelijke kosten worden veroorzaakt door ongevallen, geluidsoverlast, verontreiniging, klimaatverandering, infrastructuur en fileleed. De binnenvaart komt veruit als beste te voorschijn uit een vergelijking van de gemiddelde externe kosten die de EC uitvoerde. Voor het wegvervoer worden die berekend op € 24,12 per 1000 tonkilometer. Voor de spoorweg liggen die externe kosten op € 12,35 en bij de binnenvaart belopen ze ten hoogste € 5.

 

Vergelijking van externe kosten tussen binnenvaart - spoor - weg
Externe kosten in € per 1000 tonkm
Externaliteit

Vrachtwagen

Binnenschip Trein
Vito EC Planco Vito EC Planco Vito EC Planco
Ongelukken 22,80 5,40 37,80 0,07 0,00 0,30 1,60 1,50 2,30
Lawaai 4,40 2,10 7,40 <0,1 0,00 0,00 2,80 3,50 12,70
Emissies 9,10 8,70 29,10 5,40 3,00 4,20 0,4-9,46 4,30 3,50
Congestie 5,40 5,50 1,20 vw vw 0,00 vw 0,20 0,00
Infrastructuur 1,90 2,50 0,00 0,70 1,00 0,00 0,20 2,90 0,00
Ruimtebeslag - 1,30 - 0,00 - 0,40
Bodem- en water-vervuiling - 8,60 - 0,00 - 0,00
Totaal 43,50 24,10 85,40 6,20 5,00 4,50 7,10 12,30 19,00
Verschil met vrachtwagen - - - 37,30 19,10 80,80 36,40 11,80 66,30
Bespaarde externe kosten door
1.000 ton 1 km niet over de weg te vervoeren
37,30 19,10 80,80 36,40 11,80 66,30

 

naar boven

Hoogtechnologisch

hoogtechnologischWie ooit al eens de brug van een modern binnenschip bezocht heeft, weet het: informatica- en communicatietechnologie spelen een grote rol in de binnenvaart. Mobiele telefonie en internetten van op het water, beeldschermen voor navigatie en communicatie, elektronische scheepskaarten het is allemaal aanwezig. Recent onderzoek wijst erop dat het gebruik en de kennis van telematica bij de binnenvaartondernemers erop vooruit gaan. In sommige opzichten is de vertrouwdheid van de binnenvaart met informaticasystemen groter dan die bij het goederentransport over de weg Veel dienstverlening op het water gebeurt in toenemende mate elektronisch, via zgn. RIS of River Information Services. Dit zijn diensten die door verscheidene Europese overheden worden aangeboden, zowel aan de gebruikers van de waterwegen als, straks, ook aan de logistieke dienstverleners op de wal. Deze diensten omvatten o.a. berichten aan de schipperij, elektronische vaarkaarten, het elektronisch aanmelden van reizen en vrachten, tracking & tracing van ladingen.

naar boven

Innovatief en schaalvergroting

innovatiefDe binnenvaart investeert en innoveert. Nieuwe scheepstypes voor nieuwe soorten transporten worden ontwikkeld. Jonge mensen bouwen opnieuw schepen en investeren hierin zeer aanzienlijke kapitalen – een onmiskenbaar teken van geloof in de toekomst. Oudere schepen worden daarenboven gemoderniseerd. Motoren worden geüpgraded en vervangen door milieuvriendelijker en zuiniger exemplaren. Nieuwe soorten zwavelarme brandstof worden ontwikkeld. Een langetermijntrend is de daling van het aantal binnenschepen, gepaard met een stijging van het laadvermogen per schip. In nauwelijks één decennium werden zowel schepen voor droge lading als tankschepen 20 procent performanter.

naar boven

Vakmanschap

Vakmanschap, opleiding en permanente bijscholing staan borg voor een kwalitatief hoogstaande vervoersmodaliteit. Binnenvaartondernemers en bemanningen zijn op de hoogte van reglementen om met gevaarlijke goederen om te gaan of om reizen te ondernemen op druk bevaren waterlopen zoals de Rijn. Aangepaste acties worden ondernomen bij technische scholen om een groter aantal jongeren te motiveren voor een beroep in de binnenvaart, en aldus de instroom in het beroep en de toekomst van de sector veilig te stellen.